Om te kla of nie te kla nie …

Ek het jare gelede ‘n opleidingsessie bygewoon oor die ontwikkeling van die brein van kinders jonger as twee jaar.  Dit kom daarop neer dat kinders stimulasie nodig het vir die neurone in hulle brein om nuwe baantjies en padjies te vorm. Iemand moet met hulle praat, aan hulle raak, vir hulle nuwe ervarings wys en leer anders kan hulle brein nie tot sy volle kapasiteit ontwikkel nie.

Die menslike brein is natuurlik baie elasties. Dit hou in ons leeftyd nooit op ontwikkel en vervorm nie en as jy mooi daaroor dink, jou brein slaap nie eers as jy slaap nie want dan sou al jou organe ophou werk.

Ek het al uit meer as een bron die navorsing oor negatiewe gedagtegang gelees, as ek dit moet probeer bymekaar trek:

Navorsing toon dat meeste mense (ja nie net Suid Afrikaners nie) in ‘n standaard gesprek omtrent een minuut lank kla. Om te kla het ‘n kort termyn goed voel “pay off”. Soos byna alle kort termyn “pay offs” – byvoorbeeld om te rook of om ‘n drie snye sjokoladekoek met een sitting te verorber – is dit op die lang termyn glad nie goed vir my nie.

Die menslike brein is besonders enegie effektief en gaan elke keer die mees effektiewe roete kies vir die minste uitset. Wanneer ek enige optrede herhaal vorm die brein nuwe senuweevertakkings om die inligting meer effektief te laat vloei. Wanneer ek dan weer daardie optrede herhaal is die nuwe padjies gereed en baie makliker vir my brein om te herhaal. Dit maak herhaling van optrede natuurlik ook makliker – so maklik inderdaad dat ek dalk nie eers bewus is dat ek dit doen nie!

Ek kan ook nie regtig my brein blameer nie – wie gaan nou ‘n tydelike kitsbruggie opsit as jy weet jy gaan hierdie rivier weer en weer moet oorsteek? Dit is ‘n moeilike wetenskaplike proses om te verduidelik wat ek nie met ‘n oop gemoed kan sê dat ekself ten volle verstaan nie. Die eerste keer met nuwe gedrag of denkwyses vorm daar lettelik net ligte spoortjies proteine, met elke herhaling word die spoortjie dikker totdat die reeds bestaande neurone in my brein nuwe kettings met mekaar kan aanhaak. Die wetenskaplikes verwys soms na hierdie proses met die uitdrukking “Neurons that fire together, wire together.”

So – om op te som – herhaalde gekla of negatiewe gedagtes en woorde herbedraad my brein sodat dit vir my makliker is om negatief te wees selfs ongeag wat die omstandighede rondom my is. Om negatief te dink en praat word soort van ‘n “default” setting – dit neem moeite en verstellings om iets anders te doen. Dit is dan ook hoe nuwe gewoontes gevorm word.

Net nog ‘n interessante wetenskaplike titbit, navorsing by Stanford University het bevind dat persone wat meer gereeld klagtes het se breine se hippokampus – daardie deel van die brein wat probleme oplos en intelligente gedrag beheer – begin krimp het!

So wat is die teengif? Daar is basies twee dinge wat vir my werk – as ek wil kla – probeer eerder fokus op enige rede tot dankbaarheid, hoe klein ookal. Selfs Oliver Burkeman, die skrywer wat ‘n weersin het in alle selfhelp boeke meen dat om elke dag net een ding te probeer onthou waarvoor ek dankbaar is my lewe kan verander. Moenie dankbaarheid sommer afmaak as soetsappige oppervlakkigheid nie – daar is wetenskaplike rugsteun hiervoor.  Die University of California het bevind dat waanneer mense fokus op ‘n dankbare gedagte die afskeiding van die streshormoon kortisol met soveel as 23% afneem. Ek moet ook net bysê, ek leer myself daagliks aan om meer bewus te wees van wie ek is, waar ek is, wat ek dink en wat sê- ook hoe ek met myself praat. Dit is ‘n proses, ek mik vir vordering nie perfeksie nie. Gelukkig net soos die breinproses van ontwikkeling herhaalde negatiewe gedrag en woorde aanhelp kan dieselfde proses gebruik word om dit om te keer want hoe meer ek fokus op die positiewe hoe makliker word dit.

Tweedens – want soms het ons werklik rede om oor iets te kla – probeer ek eerder fokus op oplossing gebaseerde klagtes. Dit beteken ek besin voor ek begin – kan ek deur te kla of deur enige ander aksie enige iets aan die situasie verander? Dan kan ek eerder my energie en passie fokus op dit waaroor ek werklik beheer het. Interessant dat ek oor die laaste vier jaar wat ek in recovery is oor en oor bevestig het dat ek basies beheer het oor myself – baie min oor ander mense se gedrag of woorde.

Ek dink ook nie dit is nodig om ‘n vloermatjie te word nie. Dit is belangrik om jou persoonlike grense te stel in verhoudings, ek glo dat mense behoort te weet wat hulle regte is en vir hulself moet opstaan – niemand anders gaan nie. Maar ek het ook al geleer dat daar tye is wat ek reg is maar al my woorde, krag en passie nie ‘n blou duit verskil gaan maak nie. Ek dink nogal baie na oor my oorlede vriend Scott se woorde deesdae: ”And how does that serve you?” Hierdie manier van dink van jou, hierdie manier van doen – hoe baat jy daarby?  As ek niks baat nie of erger nog – dit berokkel my skade – moet ek dit laat gaan.

In die recovery sirkels het ek die beginsel van “clearing” aan die einde van die dag geleer. Waar almal vir aandete aansit sal ons by een persoon begin en die eerste rondte deel elkeen “The worst part of your day.”  Die verduideliking van wat “worst” beteken kom uit ‘n geestelike boekie en verwys na daardie tyd van die dag wat jy die verste van jou God of opperwese af gevoel het of heeltemal uit ritme met die universe. Dan met die tweede rondte doen ons “The best part of my day” – presies die teenoorgestelde. Dit verbaas my keer op keer hoe die positiewe selfs swaar gevoelens van negatiwiteit kan wegspoel. Ek dink dit is ook ‘n baie beter manier vir ouers om met hulle kids om die tafel te probeer kommunikeer as om te vra “So wat het vandag by die skool gebeur?” net om te hoor dat in die hele ses ure daar niks gebeur het nie.

Baie dele van die Bybel is prosa, poësie en stories maar dit is ook interessant dat daar wel ook wetenskaplike waarhede is: Fil 4:8 Verder, broers, alles wat waar is, alles wat edel is, alles wat reg is, alles wat rein is, alles wat mooi is, alles wat prysenswaardig is – watter deug of lofwaardige saak daar ook mag wees – daarop moet julle julle gedagtes rig.

So laat ek eindig met die klein mooi dingetjies wat onlangs oor my pad gekom het waaroor ek dankbaar is:

Advertisements

6 thoughts on “Om te kla of nie te kla nie …

Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out /  Verander )

Google photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google. Log Out /  Verander )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out /  Verander )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out /  Verander )

Connecting to %s